Sağlık Bakanlığından:
YATAKLI SAĞLIK TESİSLERİNDE ACİL SERVİS HİZMETLERİNİN
UYGULAMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLİĞ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 - (1) Bu Tebliğin amacı; yataklı sağlık
tesislerinde sunulmakta olan acil servis hizmetlerinin çağın
gereklerine, günümüz ihtiyaç ve beklentilerine uygun olarak
geliştirilmesi maksadıyla, acil servislerin personel ve hizmet
kıstasları, fiziki şartları, ulaşım, her türlü malzeme ve tıbbi
teknolojik imkânları bakımından asgari standartlarını belirlemek, 112
Acil Sağlık Hizmetleri ile etkin bir koordinasyon sağlamak, acil
servisleri yataklı sağlık tesisinin statüsü, hizmetin yoğunluğu ve
hizmet verdiği bölgenin şartlarına göre seviyelendirerek yeniden
yapılandırılmalarını sağlamak, hasta triyajı ve renk kodu sisteminin
uygulama esaslarını göstermek ve bu birimlerde yürütülecek nöbet
hizmetlerine ilişkin uygulama usul ve esaslarını belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 - (1) Bu Tebliğ, Sağlık Bakanlığına,
üniversitelere, belediyelere ve diğer kamu kuruluşlarına ait,
bünyesinde acil sağlık hizmeti verilen tüm yataklı sağlık tesisleri
ile buralarda görev yapan personeli kapsar.
(2) Özel sağlık tesisleri, 27/3/2002 tarihli ve 24708
sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliğinin acil
servislere ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla bu Tebliğ
hükümlerine tâbidir.
Dayanak
MADDE 3 - (1) Bu Tebliğ, 7/5/1987 tarihli ve 3359 sayılı
Sağlık Hizmetleri Temel Kanununun 3 üncü maddesine, 13/12/1983
tarihli
ve 181 sayılı Sağlık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun
Hükmünde Kararnamenin 43 üncü maddesine, 13/1/1983 tarihli ve 17927
sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yataklı Tedavi Kurumları İşletme
Yönetmeliğine, 11/5/2000 tarihli ve 24046 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanan Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliğinin 15 inci maddesine,
26/6/2008 tarihli ve 26918 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2008/13
sayılı Başbakanlık Genelgesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 - (1) Bu Tebliğde geçen;
a) Acil servis: Sağlık hizmeti sunan kamu kurum ve
kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişileri ve gerçek kişiler
tarafından
kurulmuş yataklı sağlık tesisleri bünyesinde yer alan acil
servisleri,
b) Acil servis hizmetleri: Ani gelişen hastalık, kaza,
yaralanma ve benzeri beklenmeyen durumlarda oluşan sağlık
sorunlarında
sakatlık ya da ölümden korunması amacıyla hastanın, acil serviste
görevli sağlık personeli tarafından tıbbi araç ve gereç desteği ile
değerlendirilmesi, tanısının konulması, tıbbi müdahale ve tedavisinin
yapılması için yataklı sağlık tesislerinde sunulan acil sağlık
hizmetlerini,
c) Acil ünitesi: Acil hastalara ilk yardım, temel yaşam
desteği ve ileri kardiyak yaşam desteği hizmetlerinin verilebildiği,
en az bir odadan oluşan acil sağlık birimini,
ç) ASKOM: İl genelinde acil sağlık hizmeti ile ilgili
kurum ve kuruluşlar arasındaki koordinasyon ve işbirliğini sağlamak
üzere kurulan il Acil Sağlık Hizmetleri Koordinasyon Komisyonunu,
d) Bakan: Sağlık Bakanını,
e) Bakanlık: Sağlık Bakanlığını,
f) Baştabip: Bünyesinde acil servis hizmetleri verilen
yataklı sağlık tesislerinin baştabibini,
g) Grup Başkanlığı: İlçe sağlık grup başkanlıklarını,
ğ) Komisyon: Müdürlük bünyesinde acil servislerin
seviyelerini belirlemek üzere bu Tebliğin 6 ncı maddesine göre
oluşturulan değerlendirme komisyonunu,
h) 112 KKM: 112 İl Ambulans Servisi Baştabipliğine bağlı
Komuta Kontrol Merkezini,
ı) Müdürlük: İl sağlık müdürlüklerini,
i) Renk kodlaması: Acil servislerde, triyaj işlemi
sırasında acil hastaların öncelik sırasının belirlenmesi amacıyla
kırmızı, sarı ve yeşil renk şeklinde uygulanan kodlamayı,
j) Sağlık tesisi: Sağlık Bakanlığına, üniversitelere,
belediyelere, diğer kamu kuruluşlarına ve özel sektöre ait,
bünyesinde
acil sağlık hizmeti verilen tüm yataklı tedavi kurumlarını,
k) Triyaj: Acil servislere başvuran hastaların,
hastalıkları ile ilgili şikâyetleri, belirtilerin şiddeti ve tıbbi
durumlarının aciliyeti göz önüne alınarak tabip veya bu konuda eğitim
almış sağlık personeli tarafından yapılan öncelik belirleme işlemini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Acil Servislerin Fiziki Şartları, Ulaşım, Hizmet ve Malzeme
Standartları,
Seviyelendirme ve İstisnalar
Acil servislerin fiziki şartları ve ulaşıma ilişkin
asgari standartlar
MADDE 5 - (1) Acil servislerin, fiziki konum, altyapı ve
ulaşım şartları bakımından sahip olması gereken asgari standartlar
şunlardır:
a) Acil servisler, hastanenin ana girişinden ayrı,
anayola yakın ve araç trafiği bakımından kolay ulaşılabilir,
ambulansların kolaylıkla giriş ve çıkış yapabilecekleri, en fazla % 8
eğimli sedye rampası bulunan ve giriş katında; görüntüleme,
laboratuar, ameliyathane, yoğun bakım ünitesi ve morga ulaşıma uygun
bağlantısı olan bir konumda kurulur.
b) Aynı alanda birden fazla binada hizmet veren
hastanelerde; ameliyathane, yoğun bakım, laboratuar ve görüntüleme
birimleri ile acil servis arasındaki hasta nakli kapalı ortamda
yapılacak şekilde fiziki bağlantı sağlanır.
c) Acil servis giriş ve çıkışlarında; ambulans veya
araçtan acil servis girişine kadar olan mesafede hastaların olumsuz
hava koşullarından etkilenmemesi için üstü kapalı olacak şekilde,
sedye ile hasta nakline uygun alan oluşturulur.
ç) Acil servislerde, acil servisin seviyesine göre
Ek-1'de belirtilen asgari standarda uygun olarak yeterli sayı ve
nitelikte ilk muayene, müdahale ve müşahede odaları ile bekleme
salonu; acil servis yanında, acil servis işleyişini aksatmayacak
şekilde konumlandırılmış, hasta yakınlarına 24 saat hizmet verebilen
kafeterya, anons sistemi, hasta yakını bilgilendirme panosu, personel
soyunma-giyinme ve personel dinlenme odası, güvenlik odası, kadın ve
erkekler için bekleme yeri ile bağlantılı, engellilerin de
yararlanacağı şekilde düzenlenmiş tuvalet ve lavabo bulunur.
d) Acil servis girişinde tekerlekli sandalye ve
sedyelerin muhafazası için uygun bir alan ayrılır.
e) Acil servislerde zeminlerin, kolay kırılmaz, yüzeyi
mat ve kaymayı önleyen, girintisiz ve kolay temizlenebilir
malzemelerden olması gerekir.
f) Acil servislerde, ambulans ve hasta nakil aracı ile
nakledilen hasta girişi ile ayaktan hasta girişi ayrılır. Bu alanda,
ambulans ve hasta nakli yapılan araç trafiği için kolay manevraya
uygun bir ulaşım altyapısı oluşturulur.
g) Acil servise yakın ve acil ulaşımını aksatmayacak
şekilde, hasta nakil araçları, engelli hasta araçları ve resmi
araçlar, personel ve hasta yakınları için uygun ve yeterli genişlikte
otopark alanı ayrılır. Ambulans otoparkı ayrı olarak belirlenir ve
her
an çıkış yapabilecek şekilde önünün açık olması sağlanır.
ğ) Hastane yakınındaki cadde ve sokaklara hastane acil
servisini gösteren işaret ve yönlendirme levhaları konulur.
h) Hastane girişinde acil servisin yerini gösteren,
yeteri kadar büyüklükte ve geceleri de okunabilecek şekilde
ışıklandırılmış, yönlendirme levhaları bulunur. Lüzumu hâlinde bu
levhalara ek olarak uluslararası kabul gören yabancı bir dilde de
yönlendirme tabelaları eklenebilir.
ı) Acil servis girişlerinin belirlenmesi amacıyla uygun
yerlere, beyaz zemin üzerine ters "C" harfi şeklinde kırmızı hilal ve
altında koyu mavi harflerle "ACİL" ibaresinin yer aldığı yönlendirme
tabelası asılır.
i) Acil servis binalarında, ışıklandırmalı ve en az 20
(yirmi) metreden okunabilecek büyüklükte "ACİL SERVİS" yazılı tabela
bulunur.
j) Nöbetçi uzman tabip, tabip ve diğer personelin branş,
unvan ve isimlerinin yer aldığı, tercihen ışıklandırmalı bir levha
ile
nöbetçi eczaneleri gösterir liste acil servislerin kolaylıkla
görülebilecek bir yerine asılır.
Seviyelendirme
MADDE 6 - (1) Acil servisler, acil hasta kapasitesi,
acil
vakaların özelliği ve vakanın branşlara göre ağırlıklı oranı, fiziki
şartları, bulundurduğu malzeme, tıbbi donanım ve personelin niteliği,
hizmet verdiği bölgenin özellikleri, bulunduğu konum, bünyesinde
faaliyet gösterdiği sağlık tesisinin statüsü gibi ölçütler dikkate
alınarak I., II. ve III. Seviye olarak seviyelendirilir. Acil
servislerin seviyelerine göre tanımları, seviyelerine uygun olarak
bulundurulması gereken birim ve alanlar, bunların asgari alan
genişlikleri, verilmesi gereken hizmetin kapsamı, asgari yatak ve
personel standardı Ek-1'de, tıbbî cihaz ve donanıma ilişkin asgari
standartları Ek-2'de, bulundurulması zorunlu asgari ilaç listesi
Ek-3'te, acil servislerde bulundurulması gereken birim ve alanlar ise
Ek-4'de gösterilmiştir.
(2) Seviye tespiti; bu Tebliğ hükümlerine ve Ek-1, Ek-2
ve Ek-3'teki asgari standartlar çerçevesinde müdürlük bünyesinde
oluşturulacak komisyon marifetiyle yerinde inceleme ve raporlama
yöntemiyle, Ek-5'deki Acil Servis Seviye Tespit ve Denetleme Formuna
göre yapılır. Komisyon tarafından düzenlenen rapor ve ekinde yer alan
Ek-5'deki Forma istinaden Valilik onayı alınarak tescil için
Bakanlığa
gönderilir.
(3) Komisyon, müdürlüğün yetkilendireceği bir müdür
yardımcısı başkanlığında, acil sağlık hizmetleri şube müdürlüğünden
ve
yataklı tedavi kurumları şube müdürlüğünden birer kişi, il ambulans
servisi baştabibi veya görevlendireceği bir kişi ile bir mimar veya
inşaat mühendisi, varsa acil tıp uzmanı, bulunmaması hâlinde acil
servis sorumlusu bir tabip olmak üzere en az altı kişiden oluşur.
Üniversite bulunan illerde ilgili ana bilim dalı başkanlığından bir
temsilci de komisyona dahil edilir. Komisyon oy çokluğu ile karar
alır. Oylarda eşitlik olması hâlinde Başkanın taraf olduğu karar
geçerlidir. Komisyon sekretaryası müdürlükçe yürütülür.
(4) Seviyelendirme ve tescil işlemi yapılan acil
servislerin sonradan seviyesinin yükseltilmesi veya yeniden
değerlendirilmesine ilişkin başvurular kurum baştabibince ilgili
müdürlüğe resmi yazı ile yapılır. Başvurular, müdürlüğe intikal
ettiği
tarihten itibaren 1 (bir) ay içerisinde sonuçlandırılır. Sağlık
tesisi
sayısı fazla olan illerde birden çok komisyon kurulabilir.
Seviyelendirmenin istisnaları
MADDE 7 - (1) Dal hastaneleri, özel hastaneler ve
entegre
ilçe hastaneleri bünyesindeki acil servisler veya acil üniteleri,
komisyon tarafından aşağıdaki ölçütlere uygun olarak inceleme ve
değerlendirmeye tâbi tutulur ve raporlanarak tescil için Bakanlığa
bildirilir.
a) Göz hastalıkları, fizik tedavi ve rehabilitasyon,
ağız
ve diş sağlığı, lepra, deri ve zührevi hastalıkları branşlarında
faaliyet gösteren ve acil sağlık hizmeti yoğunluğu bulunmayan dal
hastanelerinde sadece ilgili uzmanlık dalının gerektirdiği branşta
acil ünitesi oluşturulur.
b) Acil ünitesinin fiziki şartlar, tıbbi donanım, ilaç
ve
personel bakımından Ek-6'daki asgari standartları taşıması
zorunludur.
c) Faaliyet gösterdiği branşların özelliği gereği acil
başvuru yoğunluğu bulunan, kadın hastalıkları ve doğum, çocuk sağlığı
ve hastalıkları, kalp ve damar cerrahisi, acil yardım ve
travmatoloji,
göğüs cerrahisi, onkoloji ve kemik hastalıkları, meslek hastalıkları,
ruh sağlığı ve hastalıkları ile göğüs hastalıkları alanında faaliyet
gösteren dal hastaneleri acil servislerinin; fiziki şartları
bakımından en az I. Seviye'nin asgari standartlarını, diğer şartlar
bakımından III. Seviye'nin asgari standartlarını taşıması gerekir.
ç) Dal hastaneleri haricindeki özel sağlık tesislerinin
acil servislerini, ilgili mevzuatındaki hükümler saklı kalmak
kaydıyla, bu Tebliğde belirtilen süre ve şartlar dahilinde en az I.
Seviye acil servis asgari standartlarına uygun hâle getirmesi
zorunludur.
d) Entegre ilçe hastanelerinde acil sağlık hizmetleri,
hasta yoğunluğuna ve kurumun fiziki şartlarına göre, acil muayene ve
tıbbi müdahale hizmetlerinin verilebildiği, en az bir odadan oluşan,
acil ünitesi yapılanması içerisinde verilebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Renk Kodlaması ve Triyaj Uygulaması, Muayene, Müdahale,
Refakat Esasları ve Güvenlik Önlemleri
Renk kodlaması ve triyaj uygulaması
MADDE 8 - (1) Acil servislerde etkin bir hizmet sunumu
için renk kodlaması uygulanır. Triyaj işlemi başvuru sırasında
yapılır. Triyaj uygulaması için muayene, tetkik, tedavi, tıbbi ve
cerrahi girişimler bakımından öncelik sırasına göre kırmızı, sarı ve
yeşil renkler kullanılır. Renk kodlamasına ilişkin uygulama esasları
Ek-7'de gösterilmiştir.
(2) Dal hastaneleri ve bünyesinde I. Seviye acil servisi
bulunan sağlık tesislerinde triyaj uygulaması yapılması zorunlu
değildir. 112 Acil ambulanslarıyla sağlık tesisine getirilen
hastalara
triyaj uygulaması yapılmaz. Ambulansla getirilen acil vakaların
sağlık
tesisine kabul işlemleri en kısa sürede tamamlanır.
(3) Acil serviste ilk kayıt, güvenlik ve triyaj
uygulaması için yeterli alan ayrılır. Triyaj uygulaması tabip veya
acil tıp teknisyeni, hemşire, sağlık memuru (toplum sağlığı) ve
benzeri nitelikteki sağlık personeli tarafından yapılır. Acil bakım
ve
triyaj uygulamasına ilişkin verilmesi gereken eğitimler, eğitimlerin
müfredatı ve süresi ile eğitim verilecek merkezler Yükseköğretim
Kurulu Başkanlığının ve ilgili diğer kurumların da görüşü alınarak
Bakanlıkça belirlenir.
Muayene, müdahale ve refakat esasları
MADDE 9 - (1) Acil servise başvuran tüm hastaların
triyaj
işlemleri en kısa sürede tamamlanır. Bunu takiben tıbbi durumları
dikkate alınarak tanı ve tedavi işlemleri için sıraya konulur ve
triyaj koduna uygun olan alana alınırlar. Acil muayene, tıbbi
müdahale
ve tedavi gerektiren kritik hastalara kayıt işleminin yapılıp
yapılmadığına bakılmaksızın derhal gerekli tıbbi işlemler uygulanır.
Kritik hastaların kayıt işlemlerinin öncelikle yapılabilmesi için
otomasyon sistemi ile ilgili gerekli düzenlemeler yapılır.
(2) Acil servislerde hastaların ruh sağlığını olumsuz
etkileyecek travmatik görüntülerden uzak tutulması için gerekli
düzenlemeler yapılır. Acil serviste hastalar ilgili tabip tarafından,
hemşire ve tabibin lüzum görmesi hâlinde hasta refakatçisi eşliğinde
muayene edilir. Hasta yakını, hastanın kimlik bilgileri ve anamnez
alımı gibi işlemler için refakat edebilir. Tetkik ve tahliller için
gerekli numuneler hastanın bulunduğu yerde alınır ve görevli personel
tarafından ilgili birimine ulaştırılır. Görüntüleme ve benzeri
işlemler görevli hostesler refakatinde gerçekleştirilir. Durumu
kritik
olan hastalara, bu işlemleri sırasında tıbbi durumunun gerektirdiği
bir sağlık personelinin refakat etmesi sağlanır. Hasta veya yakınları
hastanın tıbbi durumu ve yapılacak tıbbi uygulamalar konusunda ilgili
tabip tarafından bilgilendirilir ve lüzumu hâlinde hasta hakkında
yapılacak özel görüşmeler için ayrı bir oda tahsis edilebilir.
(3) Acil servislerde yapılan her türlü tıbbi işlem
sırasında hasta mahremiyetine, tıbbi etik kurallara ve hasta hakları
ilkelerine riayet edilmesi zorunludur.
Acil servislerde güvenlik önlemleri
MADDE 10 - (1) Acil servislerde hasta, hasta yakınları
ve
çalışanların güvenliği için sağlık tesisi yönetimlerince gerekli
önlemlerin alınması zorunludur. Acil servislerde güvenlik, resmi
kolluk kuvveti veya özel güvenlik personeli vasıtası ile ve yeterli
sayıda güvenlik kamerası desteği ile sağlanır. Tıbbi işlemlerin
gerçekleştirildiği alanlar ile cerrahi müdahale, ameliyathane, yoğun
bakım gibi kritik birimlere görevli personel dışında ilgisi olmayan
kişilerin girmesi ilgilisine göre açılma özelliği olan kapılar
konulmak suretiyle engellenir. Görevli personel, hasta, hasta yakını,
ziyaretçi, ambulans, hasta nakil aracı veya sedye ile getirilen acil
hastaların alındığı girişler gerekli idari ve teknik önlemler
alınarak
kontrol altında tutulur. Acil servisle bağlantılı otopark alanlarında
da yeterli ışıklandırma, gözetleme kameraları ve güvenlik personeli
ile gerekli güvenlik önlemleri alınır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Acil Servis Personel Standartları, Nöbetler, Hasta Kabulü ve Sevk
Esasları
Acil servis sorumlusu ve personel standartları
MADDE 11 - (1) Acil servislerde var ise acil tıp uzmanı,
bulunmaması hâlinde baştabibin görevlendireceği bir baştabip
yardımcısı veya bir uzman tabip ya da bir tabip acil servis sorumlu
tabibi olarak görev yapar. Yeterli sayıda acil tıp uzmanı bulunan
sağlık tesislerinde acil servise başvuran vakaların, bu uzmanların
denetim ve sorumluluğunda değerlendirilmesi gerekir. Sağlık tesisinde
tek acil tıp uzmanının bulunması hâlinde bu değerlendirme mesai
saatleri ile sınırlıdır. Acil serviste Ek-1'de gösterilen uzman
tabip,
tabip ve hemşire asgari standardına ilave olarak hizmetin yoğunluğu
ve
vakaların niteliğine göre acil servisin bu Tebliğ uyarınca belirlenen
seviyesinin gerektirdiği, acil sağlık hizmetleri ihtiyacını
karşılayacak nitelik ve nicelikte sağlık ve diğer personel planlaması
yapılır.
Acil servis nöbetleri
MADDE 12 - (1) Acil servis hizmetlerinin, yeterli sayıda
uzman tabip bulunması hâlinde uzman düzeyinde, sayının yetersiz
olması
durumunda bir uzman tabibin denetim ve sorumluluğunda tabip
tarafından
verilmesi esastır.
(2) Kadrosunda beş ve daha fazla acil tıp uzmanı bulunan
sağlık tesislerinde 24 saat kesintisiz hizmet esasına dayalı acil
servis sorumlu tabip nöbeti tutulur.
(3) Acil servisin kurulu bulunduğu sağlık tesisinde aynı
uzmanlık dalından 6 (altı) ve üzeri sayıda uzman tabibin görev
yaptığı
branşlarda 24 saat kesintisiz hizmet esasına dayalı olarak her bir
uzmanlık dalı için müstakil acil branş nöbeti düzenlenir.
(4) Müstakil acil branş nöbetleri, öncelikle iç
hastalıkları, genel cerrahi, kadın hastalıkları ve doğum, çocuk
sağlığı ve hastalıkları, beyin cerrahi ile ortopedi ve travmatoloji,
kardiyoloji, nöroloji, anestezi ve reanimasyon branşlarında
düzenlenir. Bu branşlarla birlikte, ilave olarak, hasta yoğunluğuna
göre uzman tabip sayısı yeterli olan klinisyen branşlarda müstakil
acil branş nöbeti düzenlenebilir. Acil uzman tabip nöbeti
gerektirmeyen fizik tedavi ve rehabilitasyon, cildiye gibi klinik
branşlar ile biyokimya ve patoloji gibi diğer branşlardaki klinisyen
olmayan uzman tabipler idari uzman tabip nöbetine dahil edilir.
(5) Branş nöbetlerinin acil servis bünyesinde tutulması
esastır. Bu amaçla acil servis bünyesinde branş nöbeti ile
yükümlendirilen her bir uzman tabip için ilgili branşın gerektirdiği
şartları haiz uygun bir acil muayene odası ayrılır.
(6) Dal hastanesi bulunan yerlerde ilgili uzmanlık
dalındaki acil branş nöbeti hizmetleri bu hastanelerde planlanır ve
genel hastaneler bu branşlar için kapsam dışı tutulur.
(7) Uzman tabip sayısının yetersiz olması ve her bir
branş için müstakil acil branş nöbeti düzenlenememesi hâlinde, sağlık
tesisi bünyesindeki mevcut klinisyen uzman tabipler arasında dahili
branş acil havuz nöbeti ve cerrahi branş acil havuz nöbeti
düzenlenir.
Dahili ve cerrahi branş acil havuz nöbeti düzenlenebilmesi için; tüm
dahili ve cerrahi klinisyen branşların her ikisinde de toplam 6
(altı)
ve üzeri sayıda uzman tabip bulunması gerekir.
(8) Yan dal uzmanlıklarında görevli uzman tabip
sayısının
birden fazla olması durumunda bunlar ilgili ana dalda müstakil acil
branş nöbetine veya ilgisine göre dahili veya cerrahi acil branş
havuz
nöbetine dahil edilebilir.
(9) Ana dal ve yan dal branşlarından uzman tabip mevcudu
1 (bir) olan branşlar acil branş nöbetlerine dahil edilmez. Bunlar
için ihtiyaç hâlinde çağrı yöntemi ile sağlık tesisine davet edilmek
üzere icap nöbeti tutturulur. İcap nöbetçisi uzman tabibin sağlık
tesisine davet edilip edilmeyeceğine, gerekli tıbbi değerlendirmeler
yapıldıktan sonra, acil servis sorumlu tabibi veya nöbetçi uzman
tabibince karar verilir. Sağlık tesisine davetin bizzat bu
tabiplerden
birisi tarafından yapılması esastır.
(10) Müstakil acil branş nöbeti ile yükümlendirilen
uzman
tabipler ayrıca icap nöbetine dahil edilmez. Dahili ve cerrahi acil
branş havuz nöbetine dahil edilen uzman tabiplere, ayrıca icap nöbeti
tutturulur. Hangi branşlarda icap nöbeti düzenleneceğine, hizmetin
gereği ve personel mevcudu çerçevesinde baştabip karar verir.
(11) Dal hastaneleri için; hizmet verdiği uzmanlık
alanının gerektirdiği bir veya birden fazla branşta bu maddede
belirtilen esaslara uygun olarak 24 saat kesintisiz hizmet esasına
dayalı acil branş nöbeti düzenlenir. Uzman tabip sayısının branş
nöbeti için yeterli olmaması hâlinde personel durumuna ve iş
yoğunluğuna göre acil servis nöbetlerinin ne şekilde yürütüleceğine
yine bu Tebliğde belirtilen esaslara uygun olarak baştabip karar
verir. Acil branş havuz nöbeti tutan uzman tabiplerden biri aynı
zamanda idari uzman tabip nöbetçisi olarak baştabipçe
görevlendirilebilir.
(12) Müstakil acil branş nöbeti veya acil branş havuz
nöbeti tutulan sağlık tesislerinde; branş nöbeti ile yükümlü olan
uzman tabiplerden biri, gerektiğinde branş nöbetine ilave olarak
mesai
saatleri dışındaki yoğun bakım ünitesi hizmetlerini de yürütmek üzere
baştabip tarafından görevlendirilebilir.
(13) Acil tıp uzmanlık eğitimi veren üniversite
hastaneleri ile eğitim ve araştırma hastanelerinde acil servis
nöbetleri, acil tıp uzmanlık asistanları ve bu birime rotasyona gelen
asistan tabipler tarafından, acil tıp uzmanlık dalı öğretim üyeleri
veya acil tıp klinik şefleri gözetiminde bir bütün olarak planlanır
ve
yürütülür.
(14) Özel sağlık tesislerinde acil servis hizmetlerinin
24 saat kesintisiz hizmet esasına dayalı olarak verilmesi esastır.
Özel sağlık tesisleri bünyesindeki I. Seviye acil servislerde acil
sağlık hizmetleri tabipler veya var ise aile hekimi uzmanı veya acil
tıp uzmanı tarafından yürütülür ve ihtiyaç halinde ilgili dal uzmanı
kuruma davet edilir. II. Seviye acil servislerde biri dahili ve
diğeri
cerrahi branşta olmak üzere en az 2 (iki) uzman tabibin günün her
saatinde sağlık tesisinde bulunması zorunlu olup acil servis
hizmetleri bu uzman tabiplerin denetim ve sorumluluğunda tabipler
tarafından verilir. III. Seviye acil servislerde ise faaliyet izin
belgesinde yazılı olması kaydıyla iç hastalıkları, genel cerrahi,
kadın hastalıkları ve doğum ile çocuk sağlığı ve hastalıkları
branşlarında müstakil acil branş nöbeti tutulması zorunludur. Uzman
tabip sayısının yeterli olması halinde, bu branşlara ilave olarak
diğer branşlarda da müstakil acil branş nöbeti tutulabilir.
Acil servislerin 112 KKM ile koordinasyonu
MADDE 13 - (1) Kamu ve özel bütün sağlık tesisleri, acil
servis hizmetlerinin etkin ve koordineli yürütülmesi ve hastaya ait
bilgi paylaşımı için ortak kayıt sistemi kurmak zorundadır. Ortak
kayıt sistemi, müdürlüğün denetim ve kontrolünde, Bakanlık bilgi
sistemine entegre olacak şekilde ASKOM tarafından organize edilir.
(2) Sağlık tesisleri acil servislerine getirilen
vakalara
ait bilgileri her istendiğinde Bakanlığa, müdürlüğe ve 112 KKM' ne
bildirmek zorundadır.
(3) Kamu ve özel tüm sağlık tesisleri, Hastane Afet
Planlarını (HAP) hazırlamak ve bu planları, olağandışı ve afet
hallerinde müdürlük afet birimi ve 112 KKM'nin bilgisi dahilinde
uygulamakla yükümlüdür. Afet ve olağandışı durumlarda sağlık
tesislerinin geçeceği alarm seviyesi ve yerine getireceği
yükümlülükler il afet planı ve hastane afet planları doğrultusunda
112
KKM tarafından belirlenir.
Acil servislerde hasta kabul ve yatış işlemleri
MADDE 14 - (1) Kamu ve özel tüm sağlık tesisleri ve
kuruluşları kendilerine başvuran veya ambulans ve sevkle getirilen
tüm
acil vakaları sağlık güvencesi ve ödeme gücü olup olmadığına
bakmaksızın kabul etmek, 112 acil ambulansları tarafından getirilecek
vakalar için KKM talimatlarına göre acil servislerini hazırlamak, ilk
değerlendirme ve gerekli tıbbi müdahaleyi yapmak ve stabilizasyonu
sağlamakla yükümlüdür. İleri tetkik ve tedavisi gereken hastaların
diğer sağlık tesislerine sevki, sevk edilecek hastanın tıbbi durumuna
uygun nihai tedavisinin sağlanabileceği sağlık tesisinin belirlenmesi
ve nakil işlemlerinin 112 KKM'nin yönetim ve koordinasyonunda, 112
KKM
tarafından verilen talimatlara uygun olarak yapılması zorunludur.
(2) Acil servislere müracaat eden ancak herhangi bir
nedenle geçerli kimlik belgesi, sağlık karnesi veya hasta sevk evrakı
ibraz edemeyen hastaların kimlik bilgilerinin ve adresinin
belirlenmesi, hasta ve yakınlarının bilgilendirilmesi amacıyla
Ek-8'deki Hasta Bilgilendirme Formu doldurulur. Bu hastalardan hiçbir
surette senet veya taahhütname alınmaz.
(3) Acil servislerde hasta takibinin 24 saati geçmemesi
esastır. Bu süre içerisinde kesin tanısı konulamamış veya yatış
endikasyonu belirlenememiş hastalar ile yatış endikasyonu bulunan ve
birden fazla kliniği ilgilendiren hastalar acil servis sorumlu tabibi
veya nöbetçi uzman tabibince değerlendirilir ve tıbbi durumunun
gerektirdiği en uygun uzmanlık dalına ait kliniğe yatışı yapılarak
ilgili klinik şefi veya sorumlu uzman tabibine bilgi verilir.
Yatışına
karar verilen klinikte boş yatak bulunmaması hâlinde boş yatak
bulunan
uygun kliniklerden birisine yatırılarak hastanın takibi, bakım ve
tedavisi ilgili olduğu klinik tarafından yapılır. Acil serviste
kliniklere yatış bekleyen acil hastalara yatış önceliği verilir.
(4) Tanısı konulmuş ve tedavi planı belirlenmiş, acil
müdahale gerektirmeyen, durumu stabil olan ancak ileri tetkik ve
tedavisinin sağlanması amacıyla önceden koordinasyon sağlanarak başka
sağlık tesisinden sevkle gönderilen ve nakil sırasında acil
müdahaleyi
gerektirecek akut tıbbi sorun gelişmemiş hastalar gerekmedikçe acil
serviste yeniden değerlendirilmez. Bu tür hastalar, acil serviste
bekletilmeksizin, yatış işlemleri derhal tamamlanır ve ilgili
uzmanlık
dalına ait kliniğe yatırılır.
Acil servisten diğer sağlık tesislerine sevk ve nakil
esasları
MADDE 15 - (1) Acil servise başvuran hastaların ilk
değerlendirmesi yapıldıktan sonra, ilgili sağlık tesisinin uzman
tabip, tıbbi donanım ve boş yatak bakımından hastanın tıbbi durumunun
gerektirdiği tetkik, müdahale, bakım ve tedaviyi sağlayabilecek
şartları taşıması hâlinde hastanın başka bir sağlık tesisine sevk
edilmemesi ve gerekli sağlık hizmetinin ilgili sağlık tesisinde
verilmesi esastır.
(2) Durumu stabil olmayan hastalar, nakil şartlarında,
hemodinamik durumlarını sabit tutacak düzeye gelmedikleri sürece sevk
edilmez. Ancak hastanın acil tedavi işlemleri kurumca sağlanamıyor ve
mutlak surette sevki gerekiyor ise uygun koşullar sağlanarak ilgili
sağlık tesisine sevki sağlanır. Hasta sevk ve nakil kararının ilgili
dal uzmanı veya acil servis sorumlu tabibi veya nöbetçi uzman
tabibince verilmesi ve onaylanması zorunludur.
(3) Yeterli şartların sağlanamadığı ve ileri tetkik ve
tedavi için başka bir sağlık tesisine sevk gerektiren hâllerde
hastanın sevk edileceği sağlık tesisinin belirlenmesi, sağlık
tesisleri arasındaki hasta sevk ve nakil işlemlerinin
koordinasyonundan ve yürütülmesinden 112 KKM yetkili ve sorumludur.
Sağlık tesisleri arasındaki hasta sevk ve nakil işlemlerinde
Ek-9'daki
Sağlık Tesisleri Arası Vaka Nakil Talep Formu kullanılır.
(4) Sevki yapılan hasta, hastanın tedavisinin
gerçekleştirileceği bir sağlık tesisine kabulü sağlanana kadar sevki
yapan sağlık tesisinin sorumluluğundadır. Hastanın sevk edildiği
sağlık tesisi, hastanın kabulü için gerekli tedbirleri almak ve
bekletmeksizin tedavisini başlatmak ile yükümlüdür.
Uygunsuz sevklerin önlenmesi için komisyon kurulması
MADDE 16 - (1) İllerde üçüncü basamak sağlık tesislerine
diğer illerden ve il içinden, gerekli koordinasyon sağlanmadan ve
uygun şartlar oluşturulmadan, uygunsuz olarak yapılan sevklerin önüne
geçilebilmesi ve acil vakayı kabul etmeyen sağlık tesisleri için;
müdürlükçe ASKOM bünyesinde Sevk Değerlendirme ve Denetleme Komisyonu
oluşturulur. Bu komisyon il sağlık müdürünün başkanlığında, ildeki
kamuya ait mevcut sağlık kurumlarının baştabipleri, acilden sorumlu
tabipler ve il ambulans servisi baştabibinin de katılımıyla ayda en
az
bir defa toplanır.
(2) Komisyon il dışına ve il içinde yapılan sevkler ile
acil vakayı kabul etmeyen ve ambulansta bekleten sağlık tesislerini
değerlendirir ve endikasyon dışı yapılan uygunsuz ve gereksiz sevkler
ile endikasyonu olduğu halde kabul edilmeyen vakaları tespit eder,
sebeplerini sorgular ve çözüme kavuşturur. Alınan kararlar tutanak
altına alınır ve ilgili sağlık tesisi baştabibine yazılı olarak
bildirilerek gerekli önlemleri alması istenir. Tekrarı hâlinde ilgili
baştabip ve diğer sorumlular hakkında ilgili mevzuat hükümlerine göre
idari soruşturma başlatılır. Komisyonun sekretaryası ASKOM tarafından
yürütülür. Gerektiğinde bu işlemler müdürlüğün uygun göreceği
ilçelerde, sağlık grup başkanları başkanlığında oluşturulacak alt
komisyonlar marifetiyle aynı usulle yürütülebilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Denetim ve sorumluluk
MADDE 17 - (1) Acil servis standartlarının oluşturulması
ile acil sağlık hizmetlerinin koordinasyonu ve bu Tebliğ hükümlerine
uygun olarak etkili bir şekilde yürütülmesinden müdürlükler, ilgili
sağlık tesislerinin baştabipleri, acil servis sorumlu tabipleri
birinci derecede ve müteselsilen sorumludur.
(2) Müdürlükler işleyiş ile alakalı periyodik olarak
denetim yapar, sonuçları değerlendirir ve tespit edilen sorun ve
aksaklıklarla ilgili gerekli tedbirleri alır ve lüzumu hâlinde
denetim
sonuçlarını raporlayarak Bakanlığa bildirir.
Hüküm bulunmayan haller
MADDE 18 - (1) Bu Tebliğde hüküm bulunmayan hâllerde
24/1/2005 tarihli ve 872 sayılı İl Ambulans Servisi Çalışma Yönergesi
ile 26/6/2008 tarih ve 26918 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan
2008/13
sayılı Başbakanlık Genelgesi uygulanır.
Mevcut acil servislerin seviyelendirilmesi
GEÇİCİ MADDE 1 - (1) Mevcut acil servislerin
seviyelendirme işlemleri bu Tebliğin yürürlük tarihinden itibaren 2
(iki) ay içerisinde tamamlanır, valilik onayı alınarak tescil için
Bakanlığa bildirilir.
Mevcut acil servislerin durumu ve uyumu
GEÇİCİ MADDE 2 - (1) Tebliğin yürürlük tarihinden önce
faaliyette olan acil servislerden tedavi alanı ve bekleme alanlarına
ilişkin Ek-1'de belirlenen asgari ölçülerini, bina, fiziki alan,
genişleme sahası yetersizliği gibi şartlara bağlı olarak
sağlayamayacak durumda olanlar, bu durumları komisyon tarafından veya
komisyonun talebi üzerine il bayındırlık müdürlüğünce düzenlenecek
teknik raporla belgelendirilmek kaydıyla bu fiziki standartlardan
muaf
tutulur. Ancak, bunlar, fiziki şartlar dışında kalan, seviyesinin
gerektirdiği diğer asgari standartları taşımak zorundadırlar.
112 KKM hastane entegrasyon programına dahil olma
GEÇİCİ MADDE 3 - (1) Kamu ve özel tüm sağlık tesisleri,
bu Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki 24 saat içerisinde 112
KKM'de bulunan hastane entegrasyon programına dahil olmak ve en geç 1
(bir) ay içerisinde de on-line bağlantılarını tamamlamakla
yükümlüdür.
ALTINCI BÖLÜM
Son Hükümler
Yürürlük
MADDE 19 - (1) Bu Tebliğ, yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 20 - (1) Bu Tebliğ hükümlerini Sağlık Bakanı
yürütür.
|
