"Tamada (Gürcüce: თამადა). Gürcülerin yeme içme geleneğinde sofrayı
yönetin kişi. Bu gelenkte yemeğe mutlaka şarap eşlik eder ve bu
törensel yeme içme şarap eşliğinde sürer. "

Sofra geleneği ve yöneticisi
Her şeyde olduğu gibi şarap içmenin de kendine özgü ve korunagelmiş
gelenekleri ve kuralları vardır. Bu gelenek ve kurallarının
korunmasından ise tamada sorumludur.

Tamada, Gürcü sofrasının lideri ve yöneticisidir. Gürcü sofrasının bir
akademi olduğu söylenir. Burada tam bir düzen vardır, herkesin hak ve
görevleri, rolleri belirlenmiştir. Bütün bunların denetiminden tamada
sorumludur ve bunun yanı sıra tamada sohbetin ahlak sınırları içinde
sürmesini sağlar. Yeni kuşaklar, sofrada herhangi bir konu hakkında
yapılan konuşmaları (sadğerdzelo) ve tamadanın belirlediği konuları
dinleyerek yetişiyorlardı. Bu sofralarda küçüklere ulusal değerler,
gelenekler aktarılıyordu; küçükler davranış biçimlerini, söz söylemeyi
burada öğreniyorlardı.

Farklı sofralarda (düğün, doğum, doğum günü, ölü yemeği)
sadğerdzeloların nasıl olacağına dair belirlenmiş kurallar vardır;
tamadanın ustalığı da işte burada başlar, sadğerdzolaları birer şablon
olarak değil de daha yeni ve ilginç sadğerdzelolar olarak söylemesi
beklenir. Bundan dolayı tamadanın iyi eğitimli biri, iyi hatip, geniş
hayal gücüne sahip biri, gelişmeleri görüp izleyen, iyi bir mizah
duygusuna sahip, iyi bir organizatör, herkesi önem veren biri olması
gerekir.

[değiştir]Tamada kurumunun kökleri
Tamada kurumunun çok eski olduğunu arkeolojik buluntular da
göstermektedir. Gürcistan’ın değişik bölgelerinde yapılan kazılarda,
elinde kandzi (boynuzdan yapılan içki kabı) gibi ilginç içki kapları
tutan tamada tasvirleri ortaya çıkmıştır. Bazıları ayakta bazıları da
oturarak tasvir edilmiştir. Ortaya çıkarılan bu buluntuların en eskisi
şimdilik İÖ 7. yüzyıla tarihlenmektedir.