Merhaba,
03 Temmuz 2009 tarihinde yayınlanan "Tarımda Kimyasal Kullanımının
Yarattığı Çevre Kirliliği ve Doğal Tahribat" başlıklı yazımı ekte ve aşağıda
bilgilerinize sunar, çalışmalarınızda başarılar dilerim.
Saygılarımla,
H. Ozan Erzincanlı
NOT: Bu ve tüm diğer yazılarımın orijinalini www.tarimsal.com
<http://www.tarimsal.com/> web sitesindeki makaleler bölümünü ziyaret
ederek okuyabilir, görüşlerinizi bildirebilirsiniz.
_____
03.07.2009
Tarımda Kimyasal Kullanımının Yarattığı Çevre Kirliliği ve Doğal Tahribat
Tarım ve hayvancılık faaliyetleri sırasında özellikle kimyasal kullanımı ile
çevreyi ciddi anlamda kirletiyoruz. Belki bilinçli olarak kirletmiyoruz,
belki de "bana dokunmayan yılan bin yaşasın" diyoruz. Ancak emin olun o
yılan herkese dokunuyor.
Bununla ilgili geçenlerde bir haber okudum. Haberin içeriği şöyle:
Mersin Üniversitesi Çevre Bölümü tarafından yapılan bir araştırma, Mersin'de
tarım alanlarında kullanılan kimyasal maddelerin bölgenin su kalitesini
önemli ölçüde etkilediğini ortaya çıkardı.
Mersin Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölüm Başkanı
Prof. Dr. Halil Kumbur, konuyla ilgili yaptığı yazılı açıklamada, tarımda
kullanılan kimyasal gübre ve ilaç kalıntılarının sulama suları ile
akarsulara ve yer altı sularına karışmasının ciddi derecede çevre
kirliliğine neden olduğunu söyledi. Kullanılan tarımsal kimyasalların
(pestisitlerin) etkin maddelerinde çeşitli metallerin ve klorun yer
almasının, su kaynaklarında metal düzeylerinin ve iletkenliğin artışına
sebep olduğuna dikkat çeken Kumbur, özellikle bakır bazlı fungisitler ve
gübrelerin tarımda oldukça yaygın bir şekilde kullanıldığını kaydetti.1
Her zaman olduğu gibi haberi yapan sayın gazeteci tarımdan ve fen
bilimlerinden habersiz olduğu ya da medyada asla bir tarım/bilim editörü
bulunmadığı için haberin içeriğinde eksikler ve hatalar var.
Ancak yine de şükür ki içeriği anlayabiliyoruz. Tarım ile ilgili bir çok
haberde bu bile olamıyor. Neyse, şimdi konumuz başka.
Gerçekten tarım kimyasallarının yer üstü ve yeraltı sularına karışması ciddi
bir sorun. Ve ülkemizde hemen hemen hiç bir tarımsal üretici bu konuya
dikkat etmiyor. Yetkili devlet kurumları ölçümler yapıp üreticileri
uyarmıyor.
Ve yeraltı sularımız kirleniyor...
Yeraltı ve Yerüstü Sularının Kirlenmesinin Sonuçları Nelerdir?
1- Toplu Balık Ölümleri
Tarım kimyasalları kaynaklı toplu balık ölümleri, özellikle kullanılan
azotlu gübreler fazla kullanıldığında ve yağmur veya sulamalarla bu azot
yıkanarak yeraltı suları veya yüzey akışı ile yerüstü suları ile göl ve
denizlere ulaştığında görülür.
Bu azot, bir gölete veya nehire ulaşıp da güneş ışınlarına maruz kalınca,
fotosentez yapan canlıların (fitoplanktonlar, algler) nüfusu bu azot ve
güneş ışığı ile bir anda büyük sayılara ulaşır. Bu duruma "alg patlaması"
adı verilir.
Gün ışığında büyük sayılara ulaşarak suya oksijen veren bu algler; güneşin
batması ile birlikte oksijen üretmek yerine oksijen tüketerek karbondioksit
üretmeye başlarlar (aynı hasta odalarına çiçek konmasının sakıncası olması
gibi, bitkiler gün ışığı yoksa karbondioksit üretir.)
İşte bu yoğun alg nüfusu sudaki bütün oksijeni tüketirler. Ve suda oksijene
ihtiyaç duyan balık, yengeç vb. canlıların tümü bir anda ölür. Ayrıca
çoğalan algler güneş ışınlarını da gölgelediği için tabandaki bitkiler de
(diğer canlılara yuva, doğumhane, besin görevi yapan bitkiler) fotosentez
yapamaz ve ölürler. Bu ölü bitkiler çürürken de oksijen tüketerek
karbondioksit üretirler. Son olarak azotu bitiren algler de açlıktan ölür.
Ve o suda neredeyse hiç canlı kalmaz !
Resim 1- Sığ kıyı sularda aşırı azot yükünün sonuçları (İngilizce' den
çeviri) 2
Yukarıdaki paragrafta ve resimde de anlatıldığı gibi dengesiz ve hatalı azot
kullanımı doğayı tahrip etmekte, yaşam alanlarını yok etmektedir. Haberlerde
gördüğümüz toplu balık ölümü olaylarının genelde sebebi hatalı azot
kullanımıdır.
Azot en çok tarımsal amaçlı kullanıldığı için (üre, amonyum sülfat vb.
gübreler hep azotlu gübrelerdir) bu felaketin en önemli sebebi maalesef
tarımcılardır.
2- İçme Sularının Kirlenmesi
Tarımda hatalı şekilde kullanılan kimyasallar (ben, en azından gübrelerin
yeraltı sularına karışmasını önleme konusunda, bugüne kadar hiç hatasız
kullanım görmedim) içme suyu kaynaklarını da kirletmektedir. Bu durumdan
başta insanlar olmak üzere doğadaki tüm canlılar olumsuz etkilenmektedir.
Ayrıca çiftlik hayvanlarının tükettikleri kirli sular ile et, süt, yumurta
gibi hayvansal ürünlere sağlığa çok zararlı ağır metaller geçebilmektedir.
BM verilerine göre günümüzde 40 ülkede iki milyardan fazla insan su kıtlığı
sorunu ile karşı karşıya bulunmakta, 1.1 milyar insan yeterli içme suyuna
ulaşamamakta, 2.4 milyar insan atık su hizmetinden faydalanamamaktadır. Bu
durumun sonucu olarak, hastalıklar artmakta, gıda güvenliği tehlikeye
girmekte ve ülke ve bölgelerarası paylaşım sorunları ortaya çıkmaktadır.
Konu ile ilgili çalışmalarda, iyimser tahminle 2050 yılında her dört kişiden
birisinin yeterli içme suyuna ulaşamayacağıı öngörülmektedir. 3
Yani bu konu aslında savaşlara ve toplu insan ve hayvan ölümlerine yol
açacak, belki dünyanın en önemli meselelerinden biridir.
Ancak sayın okurlar biliyor musunuz, 5 yıldır uğraşmama rağmen daha bir tane
gübre üreticisinden bile, gübre içerisindeki ağır metalleri gösteren beyan
belgesini alamadım, aldırtamadım. Diyelim bu gübre % 28 saf azot evet ancak
geri kalan % 72 nedir? Ne kadar kükürt vardır? Özellikle fosforlu gübrelerde
hangi ağır metallerden ne kadar var veya yoktur? (Bu noktada, "kimyasalın
formülü belli, hesaplanınca geri kalan % 72 bulunur" diyenleri duyar gibi
oluyorum. Hayır, burada benim belirttiğim üreticinin bunu beyan etmesi. Hem
de hesapla değil analiz ile. Burada aradığımız olması gereken değil, mevcut
durumdur) Bunu gösteren hiç bir yazılı dokümana erişemedim. Gübre üreten
firmalar bunu sorunca "gübrelerimizde zararlı hiç bir şey yok" ya da "ne
yapacaksınız kardeşim gübre firması mı kuracaksınız?" diyorlar.
Daha alınacak o kadar çok yol var ki...
3- Sulamada Kalitesiz, Tuzlu Su
Suyun % 70' i tarımsal sulama amaçlı kullanılmaktadır. Yani kirletilen su
kaynakları % 70 oranında tarımsal sulamada kullanılacak, tarımsal üretimde
kirletilmiş sular yine tarımsal ürünlere su olarak verilecektir.
4- Gelecek Nesiller
Eğer ki bu kadar kirlilikten yaşamaya fırsat bulurlarsa gelecek nesillere
utanç duyacağımız kirli bir dünya bırakmak belki de suların kirlenmesinin en
kötü sonucu.
Tüm bu sebeplerle bu durumun önüne geçmeliyiz.
Bunu önlemek için mümkünse organik tarım yaparak kimyasallardan uzak gıda
üretimini sağlamak elbette en iyisi. Ancak bu mümkün değilse, en azından
"iyi tarım uygulamalar" yöntemleri ile kirliliği minimuma indirmek olası. Bu
amaçla gerekli bilgiyi Globalgap Standardında bulabiliriz.
Tarımsal Üretimde Kirliliği En Aza İndirmek İçin Yapılması Gereken Asgari
Sorgulamalar
GLOBALG.A.P. (EUREPGAP) Kontrol Noktaları Uygunluk Kriterleri Entegre
Çiftlik Güvencesi
ÜRÜN TABANLI MODÜL
Tarımsal Üretimin Yarattığı Çevre Kirliliğini Önlemeyi Amaçlayan Bazı
Sorular:
CB . 5 . 1 . 1 Etkinliğin ve/veya ürünler üzerindeki faydanın azamiye
çıkartılması amacıyla tüm doğal ve suni gübre uygulamaları uygun zamanda
gerçekleştiriliyor mu?
CB . 5 . 2 . 1 Gübrelerin (organik veya inorganik) kullanımıyla ilgili
olarak alınan tavsiyeler ulusal olarak tanınmış bir sertifikaya sahip
kalifiye danışmanlar tarafından veriliyor mu? Gübre uygulamasıyla ilgili
olarak yabancı profesyonel yardım (danışman ve uzman) alan kullanıcılar
aldıkları bu yardımın uzman kişiler tarafından verildiğinden emin mi?
CB . 5 . 4 . 1 Gübre uygulama makineleri faal olarak tutuluyor mu ve doğru
gübre uygulaması yapılabilmesi için gerekli ayarlamalar yapılıyor mu?
CB . 5 . 5 . 6 İnorganik gübreler su kaynaklarını kirletme riskini azaltacak
şekilde depolanıyor mu?
CB . 5 . 5 . 7 Organik gübreler çevreyi kirletme riskini azaltacak şekilde
depolanıyor mu?
CB . 5 . 7 . 1 Satın alınan inorganik gübreler için; besin içeriğinin yer
aldığı belgeler bulunuyor mu? (N,P,K)
CB 5 . 7 . 2 Satın alınan inorganik gübreler için; ağır metalleri de
kapsayan kimyasal madde içeriğini gösterir belge bulunuyor mu?
CB . 6 . 1 1 Ürünün su ihtiyacını saptamak amacıyla sistematik tahmin
yöntemleri kullanılıyor mu?
CB . 6 . 2 . 1 Üretici, su koruması amacıyla uygun sulama yöntemi kullanıyor
mu?
CB . 6 . 2 . 2 Su kullanımını optimize etmeye ve sarfiyatı azaltmaya
yönelik bir su yönetim planı bulunuyor mu?
CB . 6 . 3 . 2 Sulama / sulu gübreleme suyu kirliliği ile ilgili olarak
yıllık bir risk değerlendirmesi yapılıyor mu?
CB . 8 . 5 . 1 Artan uygulama karışımları veya depoların yıkanması sonucunda
ortaya çıkan fazlalıklar, mevcut ulusal veya yerel yasalara veya yasa
bulunmaması durumunda; bu ikinci zorunluluğa uygunluğun sağlanması amacıyla
riayet edilmesi gereken CB.8.5.2 ve CB.8.5.3. maddelerine uygun olarak
atılıyor mu?
CB . 8 . 5 . 2 Tavsiye edilen dozun aşılmaması ve kayıtların tutulması
kaydıyla artan uygulama karışımları ve depoların yıkanması sonucu ortaya
çıkan fazlalıklar ürünün işlenmemiş bölümü üzerine uygulanıyor mu?
CB . 8 . 5 . 3 Artan uygulama karışımları ve depoların yıkanması sonucu
ortaya çıkan fazlalıklar yasal olarak müsaade edilen ve belirlenmiş bir
nadas alanına kullanılıyor mu, ve kayıtlar tutuluyor mu?
CB . 8 . 7 . 10 Bitki koruma maddesi deposu ilaç döküntülerini tutabiliyor
mu?
CB . 8 . 7 . 11 Bitki koruma maddelerinin ölçülmesi ve karıştırılmasına
yönelik birimler mevcut mu?
CB . 8 . 7 . 12 Tesislerde dökülme durumunda başvurulacak birimler bulunuyor
mu?
CB . 8 . 9 . 1 Boş bitki koruma maddesi kutularının, benzer ürünlerin
saklanması ve taşınmasından başka amaçlarla kullanılmamasına dikkat ediliyor
mu?
CB . 8 . 9 . 2 Boş bitki koruma maddesi kutularının, insanlara zarar
vermeyecek bir şekilde atılmasına dikkat ediliyor mu?
CB . 8 . 9 . 3 Boş bitki koruma maddesi kutularının, çevreyi kirletmeyecek
şekilde atılmasına dikkat ediliyor mu?
CB . 8 . 9 . 4 Mevcut olması durumunda resmi toplama ve atma sistemleri
kullanılıyor mu?
CB . 8 . 9 . 5 Bir toplama sisteminin bulunması halinde; boş kutular,
toplama sisteminin kurallarına göre uygun bir biçimde depolanıyor mu,
etiketleniyor mu ve taşınıyor mu?
CB . 8 . 9 . 6 Boş kutular, uygulama cihazında bulunan basınçlı durulama
aygıtı kullanılarak ya da en az üç kez su ile durulanıyor mu?
CB . 8 . 9 . 7 Boş kutulardan çıkan durulama suları uygulama cihazına geri
konuyor mu?
CB . 8 . 9 . 8 Boş kutular, atılıncaya kadar emniyetli bir şekilde muhafaza
ediliyor mu?
CB . 8 . 10 . 1 Kullanma tarihi geçmiş olan bitki koruma maddeleri emniyetli
bir şekilde muhafaza ediliyor mu, tanımlanıyor mu ve yetkili veya onaylı
kanallarla imha ediliyor mu? 4
GLOBALG.A.P. (EUREPGAP) Kontrol Noktaları Uygunluk Kriterleri Entegre
Çiftlik Güvencesi
TÜM ÇİFTLİKLER TABANLI MODÜL
Tarımsal Üretimin Yarattığı Çevre Kirliliğini Önlemeyi Amaçlayan Bazı
Sorular:
AF . 4 . 1 . 1 Tüm çalışma alanlarında olası tüm atık ürünler ve kirletici
maddeler tanımlanmış mı?
AF . 4 . 2 . 1 Atık ve kirliliğin önlenmesi veya azaltılması, arazi
doldurulmasını veya yakılmasını önlemek amacıyla atık geri dönüşüme yönelik
hazırlanmış belgeli bir çiftlik atık yönetim planı var mı? Organik atıklar
çiftlikte kompostlanıyor mu ve her hangi bir hastalık riski taşıma riski
olu!turmaksızın toprağın verimli hale getirilmesinde kullanılıyor mu?
AF . 5 . 1 . 1 Her üretici, tarım faaliyetleri çevre üzerinde etki
bırakabilecek işletmelere yönelik olarak bir doğal yaşam ve koruma planı
yönetimi olu!turmuş mu? 5
Tesco Doğanın Seçimi Teknik Yönergesi 07
2.3. Gübreleme uygulamaları toprak, bitki veya besin solüsyonunun besin
seviyesinin düzenli analizi ve mahsulün besin madde ihtiyacı göz önüne
alınarak mı yapılıyor?
2.7. Uygulanacak inorganik azotlu gübre miktarını belirlerken toprağın azot
içeriği, bitki aksamları ve ilişkili organik materyal dikkate alınıyor mu? 6
GLOBALG.A.P. (EUREPGAP) Kontrol Noktaları Uygunluk Kriterleri Entegre
Çiftlik Güvencesi
Ürün Tabanlı Modül Ek 3: Uygulama Ekipmanlarının Görsel Kontrolü Ve
Fonksiyonel Testleri İçin Yönetmelik
1. Pompa, sıvı püskürtme tankı (kapak kapalı iken), borular, hortumlar ve
filtrelerden sızıntı olmamalıdır.
2. Tüm ölçüm, açma/kapama, basınç ve/veya akış oranı ayarlama cihazları,
güvenilir bir şekilde çalışmalı ve herhangi bir sızıntı olmamalıdır.
3. Tabancalı / Memeli ekipmanlar, bitki koruma maddesinin düzgün bir şekilde
uygulanmasına uygun olmalıdır. Tüm tabancalar / memeler birbirinin aynısı
olmalı (tip, ölçü, malzeme ve marka), eşit bir dağılım sağlamak (örn; eşit
şekilde, homojen bir püskürtme) ve tabancaları / memeleri kapattıktan sonra
damlama yapmamalıdır.
4. Ekipmana (püskürtme cihazı) ait tüm farklı parçalar (örn; tabancalı /
memeli /taşıyıcı, filtreler, fan, vb.) sağlam durumda olmalı ve güvenilir
bir şekilde çalışmalıdır. 7
Sonuç:
İşte böyle. Özellikle tarımsal üretim yaparken çevreyi kirletiyoruz. Su
kaynaklarını kirletiyoruz. Suyu ve gübreyi bulduğumuz zaman neredeyse
sınırsızca kullanıyoruz. Oysa gübre ve suyun, bitkinin kök bölgesinden daha
aşağı akıp gitmemesi gerekiyor. Gübrelerin ihtiyaçtan fazla verilmemesi
gerekiyor. Damlama sulama sistemi mutlaka kullanmak ama kullanırken bunu da
denetlemek gerekiyor. Bitkisel üretimde bu amaçla toprak nem ölçerler
(tansiyometre) ve buharlaşma kapları kullanmak gerekiyor. Tarım ilaçları
artıklarını nasıl yok edeceğimizi iyi planlamak, mümkünse hiç atık ilaç
oluşturmamak gerekiyor.
Umarım bir makalemde de, yukarıdaki iyi uygulamaların nasıl uygulanacağını
detaylı olarak yazar anlatırım.
Aslında tüm yazdıklarımda vermeye çalıştığım mesajı, bir Kızılderili Atasözü
güzelce özetlemiş:
"Son ırmak kuruduğunda, son ağaç yok olduğunda, son balık öldüğünde, beyaz
adam paranın yenmeyen bir şey olduğunu anlayacak."
Saygılarımla,
H. Ozan Erzincanlı
Kaynakça:
1 http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=861654 [Erişim Tarihi:
02.07.2009]
2 http://www.buzzardsbay.org/nitrogen-pollution.htm [Erişim Tarihi:
02.07.2009] (Ana kaynak "Modified from U.S Fish and Wildlife circular,
Restore Chesapeake Bey (2/90)")
3
http://www.tusiad.org/tusiad_cms.nsf/BMKitlerListe/6620F6E7C1A422F6C2...
02C59F7/
$File/SebekeSuyuHizmerlerindeOzelSektorKatilimiRaporuOzetBulgular1.pdf,
TÜSİAD BASIN BÜLTENİ, 09.09.2008
4 Globalgap Standardı, Ürün Tabanlı Modül Uyum Kriterleri,
http://www.globalgap.org/cms/upload/
The_Standard/IFA/Turkish/CPCC/GG_EG_CPCC_IFA_CB_TUR_V3.0-3_Feb09.pdf
5 Globalgap Standardı, Tüm Tarımsal İşletmeler Modülü Uyum Kriterleri,
http://www.globalgap.org /cms/upload/The_Standard/IFA/Turkish/
CPCC/GG_EG_CPCC_IFA_Intro_AF_TUR_V3-0-2_Sep07.pdf
6 Tesco Nurture Standardı, Teknik Yönergesi 07
7 Esas Belge: DIN EN 13790-1:2004, Tarımsal Makineler- Püskürtme Cihazları;
Kullanılan püskürtme cihazlarının kontrolü- Bölüm 1: Tarla ürünleri
püskürtme cihazları
Fizibilite, proje ve eğitim CD' lerimizi tanıtan broşürümüzü görmek /
bilgisayarınıza indirmek için <http://www.tarimsal.com/target_brosur.pdf>
tıklayınız
<http://www.tarimsal.com/makaleler/makaleler.htm> Tüm makaleleri okumak
için tıklayınız...
<http://www.tarimsal.com> anasayfa
<http://www.tarimsal.com>
|
|
Tarımda Kimyasal Kullanımının Yarattığı Çevre Kirliliği ve Doğal Tahribat.doc
298K İndir |
|
