S a n t r a l l e r D i r e n i y o r
Erzurum'un beş yıl önce Yaban Hayatı Geliştirme Sahası ilan edilen
Aksu Vadisi şimdi santral inşaatının tozu dumanı altında. Halk 'Burada
ne yaban hayatı kalacak ne de insan hayatı' diyor.
'Yedik devlet şamarını, gördük ölüm fermanı, kesmeyin can damarımı,
Aksu'mu sayarlar çölden...' Erzurum İspir'e bağlı Aksu Vadisi'ne
yapılan HES'lere karşı bölge halkı büyük bir mücadeleye girişti.
Dernek kuruldu, davalar açıldı. Bilirkişilere başvuruldu. Aksu
Köyü'nden Mehmet Durmaz ise çareyi 'HES ağıtı' yakmakta buldu.
Çoruh Havzası'nda bulunan ve 2004'te 'Yaban Hayatı Geliştirme Sahası'
olarak koruma altına alınan Aksu Vadisi çarpıcı bir güzelliğe sahip.
Sonbaharın etkisiyle yeşil ve sarının tüm tonlarıyla tabloya dönmüş
durumda. Ancak Aksu'daki bu huzur tablosu son aylarda bozuldu. Halk ne
olduğunu bile anlayamadan dev iş makineleri vadiyi kazıp, tüneller
açtı. Patlamalar vadideki eski ahşap evleri yerlerinden oynattı. Halen
dere yatakları hafriyatla dolduruluyor. Bunlar Çoruh Havzası'na
yapılacak toplam 37 hidroelektrik santralinin (HES) inşaat
görüntüleri. Koruma altına alınan Aksu Vadisi'ne de, Yedigöller ve
Aksu Regülatörü adıyla, 41 megavat gücünde iki HES için çalışmalar tüm
hızıyla devam ediyor. Elbette 'Aksu yok olmasın' diyen bölge halkının
mücadelesi de... Santrallerin gücü 50 megavattan düşük olduğu için ön
incelemelerde, bölgeye Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) raporu
alınması da gerekli görülmedi.
'Zaten su boşa akmıyordu'
Erdoğan Aksu, köyün en eskilerinden. Vadinin adı da Aksu soyundan
geliyor. Erdoğan Aksu, vadide huzurun HES'lerle kaçtığını söylüyor.
Aksuluların tarımla geçindiğini anlatan Aksu, tarım ve hayvancılıkla
birlikteı vadide yaşamın da biteceği görüşünde:
"İspir'in fasulyesi meşhur. Bizler geçimimizi bağ bahçe işleri ve
fasulyeden sağlıyoruz. Aksu'daki derenin 49 yıllığına kiralandığını
duyduk. İnanmadık. Erzurum'a atlayıp gittik. Başbakan'ın 'Artık su
boşa akmayacak' dediğini öğrendik. Zaten bizim suyumuz da boşa
akmıyordu. Aksu Vadisi'ne, yaban hayatına ve bizlere hayat veriyordu.
Suyumuz akmazsa yaban hayatı geliştirme alanı olan Aksu'da ne yaban
hayatı kalır, ne de normal hayat. Zaten insanları göç etmesin diye zor
bela köyde tutuyoruz. Dere de olmazsa kim kalır? Devlet HES'lere
değil, turizme destek olsun."
Erdoğan Aksu, bölgenin endemik türleri ve yaban hayatıyla ilgili de şu
bilgileri veriyor:
"Kafkaslar'da ve sadece Çoruh Vadisi'nde yaşam alanı bulunan 'benekli
başak', Su samuru ve dünyada iki üç bölgede yaşam alanı bulunan
kırmızı benekli alabalığınınnesli tehlike altında. HES çalışmalarından
dolayı suyun rengi bile bulanıklaştı, balıklar nasıl yaşasın? Ayrıca
vadide 100'e yakın endemik tür bulunuyor."
Bilirkişi geldi
Aksulular, bireysel olarak mücadelenin dışında örgütlü olmaya da karar
vererek 'Aksu Vadisi ve Köyleri Doğal Yaşamı Koruma Derneği'ni kurmuş.
Dernek başkanı Yakup Kaplan, HES projelerine karşı mücadelelerini
şöyle anlatıyor: "Vadideki iki HES projesinin yürütmenin durdurulması
ve projenin iptali için dava açtık. 2008'de açtığımız dava hâlâ
sonuçlanmadı. Birkaç gün önce bilirkişi heyeti geldi. Bilirkişi
heyetine yaşadığımız sıkıntıyı anlattık. Eğer rapor bizim lehimize
olursa, mahkemenin buradaki çalışmaları durduracağını düşünüyoruz.
Ancak bilirkişi raporlarına da çok fazla güvenmiyoruz."
Aksu Köyü Muhtarı Mehmet Kısı, vadinin kayıtlı 5 bin civarında nüfusu
olduğunu ancak sürekli yaşayan 1000 kişi olduğunu söyleyerek HES
çalışmalarından sonra vadide hayatın değiştiğini vurguluyor:
"Buradaki çalışmalar bir buçuk yıl önce başladı. Hızla tünelleri
açtılar. Bolu tünelleri neden bu kadar uzun sürdü şaşıyorum.
HES'cilere verselerdi hemen biterdi. Kazılara ve patlamalar ilk
başladığında savcılığa giderek suç duyurusunda bulunduk, takipsizlikle
sonuçlandı. Projenin tanıtım dosyasında burada tarım yapılmadığı,
kurulacak tesisin yakınında mesken ve insan bulunmadığı belirtiliyor.
Kadastro Müdürlüğü'ne giderek, projenin olduğu yerde bulunan
meskenlerin ve arazilerin kayıtlarını almak zorunda kaldık. Bunu da
dava dilekçemize ekledik."
Sırada madencilik mi var?
Doğa Derneği Başkanı Güven Eken de, HES'lerin dışında vadi için diğer
bir tehdit olan 'maden'lere dikkat çekiyor:
"Türkiye'deki 81 yaban hayatı geliştirme merkezinden biri de Aksu
Vadisi. HES'ler bittiği zaman vadinin her iki tarafı madencilerin
baskısı altında olacak. Bu bölgede bakır ve altın rezervleri var ancak
koruma altında olduğundan madencilere şimdilik izin verilmiyor.
HES'lerden sonra madenciliğe de izin verilirse daha büyük bir tehlike
yaşanır."
Aksu köyünden Mehmet Durmaz'ın ise HES'lere karşı mücadelesi farklı
oldu. Zaman zaman şiirler yazıp besteler yapan Durmaz, bu kez bir
'ağıt' için kalemine sarıldı.
"Bin yıl var bu diyardayım, bugünlerde intizardayım, Yetişin gardaş
dardayım, Aksu'mu almadan benden. Yedik devlet şamarını, gördük ölüm
fermanını, kesmeyin can damarımı, Aksu'mu sayarlar çölden...'
02.11.2009 radikal
______________________________________
d e r s B E L G E L i G i
dB kapsama alanı UYE SAYIMIZ: 2238
http://groups.google.com.tr/group/kapsamaalani <<< bu adres üzerinden
sanat-felsefe-eğitim toplum konularında makalelere, bilgi ve belgelere
ulaşabilirsiniz.
Grup odasının iletilerinden R A H A T S I Z oluyorsanız, grup
ayarlarından ya da iletişim adresimize göndereceğiniz "*üyelikten
ayrılma isteğini*" belirten mektupla son vermenizi rica ederiz.
i l e t i ş i m dB: kapsamaalani@googlegroups.com
______________________________________
http://mimoza.marmara.edu.tr/~avni/dersbelgeligi
ders BELGELİĞİ
|
