Aşağıya Dünya Gazetesi Tarım Yazarı Ali Ekber Yıldırım'ın tarım'ın
başka bir dalındaki dinamikleri irdelediği yazısını ekliyorum.İthalat
olursa üretim baltalanır diyenler daha dikkatli okusun.
Saygılarımla Mustafa Alhat

Pirinçte üretim artarken, ithalat azalıyor…

Kayıt : 1 Temmuz 2009
Yazan : Ali Ekber Yıldırım
Kategori : Hububat, Çeşitli yayınlarda

Dünyada yılda ortalama 415 milyon ton pirinç üretiliyor. Bunun sadece
29 milyon tonu dış ticarete konu oluyor. Üretimin çok büyük bölümü
üretildiği ülkelerde tüketiliyor.
Çin, tek başına dünya pirinç üretiminin ve tüketiminin yüzde 30′una
(130 milyon ton) sahip. Bu ülkede kişi başına yılda 87 kilo pirinç
tüketiliyor. Kişi başına tüketim Hindistan’da 78,  Japonya’da 63,
Endonezya’da 152, Bangladeş’te 200, Amerika Birleşik Devletleri’nde
14, Avrupa Birliği’nde ortalama 6 kilogram. Türkiye’de ise 8,5 kilo.
Pirincin elde edildiği çeltik üretiminde Türkiye, son yıllarda
istikrarlı bir büyüme yakaladı. Üretim alanı son 10 yılda iki katına
çıktı. Çeltik üretimi, 10 yıl önce 340 bin ton seviyesindeyken 2008′de
753 bin tona yükseldi. Bu yıl çeltik üretiminin geçen yıla göre yüzde
10 civarında artması bekleniyor.  Üretimin yaklaşık yüzde 50’si
Marmara Bölgesi’nde gerçekleştiriliyor. Edirne, üretimde ilk ırada yer
alırken, Balıkesir, Çanakkale ve Bursa yöresi önemli üretim
merkezlerindendir. Karadeniz Bölgesi’nde ise Samsun ağırlıklı olmak
üzere Çorum, Sinop ve Kastamonu’da da çeltik üretiliyor.
Türkiye uzun yıllar dışa bağımlı olduğu pirinçte ithalatını azaltırken
üretimini artırıyor. 2004 yılında 294 bin ton olan pirinç üretimi
2005′te 360 bin tona, 2006 yılında  418 bin tona yükseldi. 2007′de
ülke genelinde yaşanan kuraklığın etkisi ile üretimde azda olsa bir
düşüş oldu ve üretim 389 bin ton oldu. Geçen yıl ise pirinç üretimi
son beş yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Türkiye’nin 2008 yılı
pirinç üretimi 457 bin ton oldu.
Üretimdeki bu artışa paralel olarak pirinç ithalatı azalıyor. Türkiye,
2003 yılında 472 bin ton pirinç ithal ederken 2004′te 165 bin ton
ithalat yaptı. 2005 yılında 302 bin ton, 2006′da  272 bin ton ithalat
gerçekleşti. 2007 yılında 195 bin ton pirinç ithal eden Türkiye, geçen
yıl 239 bin ton pirinç ithal etti. Artan üretimle birlikte ithalatın
daha da azalması bekleniyor. Pirinç ithalatının üçte biri Amerika
Birleşik Devletleri’nden yapılıyor.
Tüketime bakıldığında, Türkiye’nin yıllık ortalama 500 - 550 bin ton
olan pirinç tüketiminin 450 bin tonu yerli üretimden karşılanıyor.
Geri kalanı ise ithal ediliyor.
Sektördeki bir başka önemli değişim ise, Toprak Mahsulleri Ofisi
(TMO)’nin alım sistemi. TMO, ürünü peşin para ödeyerek almak yerine
emanete alım sistemine geçti. Ürününü TMO’ya emanet eden üretici, ürün
karşılığında makbuz senedi alarak bankadan kredi kullanıyor. Uygun
zamanda ürününü satarak kredi borcunu kapatıyor. 2008-2009 sezonunda
TMO ,sadece 510 ton çeltiği peşin para ile satın alırken, emanete alım
131 bin ton oldu.
Özetle, Türkiye, çeltikte sahip olduğu potansiyeli daha verimli
değerlendirebilirse pirinç ithalatçısı olmaktan kurtularak ihracatçı
olabilir.